مرتضى راوندى
389
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )
و آنها سرب و آهن گداخته را روى قطعات سنگ مىريختند . هزينهء ساختمان اين پل براى شيخ ، 350 هزار دينار تمام شد ؛ در حالىكه كارگران و صنعتگران بيگارى مىكردند و كسى در مقابل اين كار پر زحمت مزدى به آنها نمىداد . ابو دلف اين ساختمان را از شگفتيهاى صنعتى جهان مىخواند . ملك علاء الدين در نامهاى كه از هندوستان بعنوان خواجه رشيد الدين فضل اللّه نوشته ، ضمن تشكر و سپاسگزارى از خواجه ، بعنوان سوغات مقدارى كالاهاى مختلف بوسيلهء تجار به بندر بصره فرستاد ، كه ما صورت منسوجات ، جواهرات ، عطريات ، حيوانات و ساير چيزهايى را كه فرستاده ، براى وقوف اجمالى به صادرات هند به ايران و آشنايى با نوع محصولات سرزمين هند ، باختصار ذكر مىكنيم . 1 ) اقمشه 355 قطعه : كه عبارت بود از سفيد بار ( انواع مختلف ) ابراد ( كنبايتى ) اطلس ، صوف ( منسوج پشم ) . 2 ) جواهر 77 قطعه : الماس ، ياقوت ( رمانيه ، ابيض ، كحلى ، اصفر ) . 3 ) عطريات : عنبر سارا ، مشك تبتى ، زباد ، كافور ، جودانه ، عود قمهرى ، صندل مقاصرى ، عرق گل گيتى . 4 ) حيوانات 30 رأس : طاووس ، سار و طوطى ( سفيد ، سياه ، سرخ ، سبز ) راغ هندى ( سخنگوى ) ، سنگ ( سر ) ، نسناس ، خرعتابى . 5 ) مربيات 270 من : مرباء زنجبيل معطر ، هليلهء كابلى بعسل ، خيار چنبر پرورده ، انبه مربا ، مجديه ( مربا ) ، جكى ( مربا ) ، تمر هندى ، تازه مربا . 6 ) عقاقير و ادويهء مفرده 2282 من : ساذج ، قصب الذريره ، بندق ، زنجبيل ، فلفل ، قرنفل ، كبابه ، دارصينى صينى ، فوفل ، قاقله ، هيل ، جوز ، خيار شنبر ، شيطرج ، شاه صينى ، مار ، سنبل ، دواله ، ورق طنبول ، آب ( جمه جاويد ) ، ريوند و غيره . 7 ) مفترشات : جامه خواب قطع بروجى منقش ، بالش منقش بروجى ، متكاء منقش ، نطع يك روى بزم شاهى منقش . 8 ) ادهان : روغن چنبه ، روغن قرنفل ، روغن كاذى ، روغن عود ، روغن كافور ، روغن گل هندى . 9 ) اوانى ذهب : طشت و آفتابه ، قدح ، طبق ، پيهسوز عمل بنگاله . 10 ) صينيه ! صحن لاجوردى ، قدح لاجوردى ، شاه كاسهء منبت شربتى ملون هفت رنگ ، صراحى لاجوردى محرربطلا ، نيم صحن لاجوردى و غيره ، اوانى مكعب . 11 ) مأكولات - محلالات : زنجبيل ، قرنفل ، قرفه ، انبه ، مجديه ، تمرهندى ، خيار شنبر ، نارجيل ، قند نارجيل . اخشاب و عظام كه به جهت عمارت خاصه فرموده بودند ، 6010 من : اخشاب ساج ، آبنوس ، منقار سمندر ، دندان شيرماهى ، صندل سرخ ، عاج . وضع اقتصادى و محصول بخارا « صنايع مهم بخارا همواره بافتن پارچههاى پنبهاى و پشمين ؛ مخصوصا قالى و گليم و هر قسم چرمينه بوده است . قالى و گليم بخارا در زمانهاى قديم شهرت بسيار داشته ؛ و قاليهاى تركمان ، تقليدى از